یه نشونه از زوال عقل در آینده ممکنه تو شکل مغز شما پنهان شده باشه

اگه بتونیم ریسک زوال عقل رو بهتر بفهمیم، می‌تونیم مراقبت‌ها و درمان‌ها رو هم بهتر کنیم. حالا یه تحقیق جدید، یه ارتباطی بین تغییرات شکل مغز و افت عملکردهای شناختی – مثل حافظه و استدلال – پیدا کرده.

ایده اینه که بعضی از اون فرسودگی‌هایی که در نهایت به زوال عقل منجر می‌شن، می‌تونن ساختار و شکل مغز رو هم تغییر بدن، و حواسمون به این تغییرات می‌تونه یه راه نسبتاً ساده برای تشخیص زودهنگام زوال عقل باشه.

این یافته‌های جدید از محققای دانشگاه کالیفرنیا، ارواین (UC Irvine) و دانشگاه لا لاگونا تو اسپانیا هستن و چیزایی که از قبل در مورد کوچک شدن طبیعی مغز با افزایش سن می‌دونستیم رو کامل‌تر می‌کنن.

نیلز جانسن، عصب‌شناس از دانشگاه لا لاگونا، میگه: «بیشتر تحقیقات در مورد پیری مغز روی این تمرکز دارن که چقدر از بافت مغز تو مناطق مختلف از بین میره.»

«چیزی که ما فهمیدیم اینه که شکل کلی مغز به روش‌های منظمی تغییر می‌کنه و این تغییرات ارتباط نزدیکی با این دارن که آیا کسی اختلال شناختی نشون میده یا نه.»

این تیم ۲۶۰۳ تا اسکن ام‌آرآی مغز از آدمایی بین سنین ۳۰ تا ۹۷ سال رو تحلیل کردن و تغییرات ساختاری و شکلی رو در طول زمان ردیابی کردن و با نمرات آزمون‌های شناختی شرکت‌کننده‌ها مقایسه کردن.

محقق‌ها فهمیدن که این بزرگ و کوچیک شدن‌های مربوط به سن تو شکل مغز، تو همه مناطق مغز یکسان نبودن، و تو اون آدمایی که یه سطحی از افت شناختی رو تجربه می‌کردن، این ناهماهنگی‌ها معمولاً بیشتر به چشم می‌اومد.

مثلاً، نشون داده شد که نواحی پشتی مغز با افزایش سن کوچیک می‌شن، و به خصوص برای اونایی که تو آزمون‌های توانایی استدلال نمره پایین‌تری گرفتن. البته برای اینکه این ارتباطات رو دقیق‌تر مشخص کنیم، به داده‌های خیلی بیشتری نیاز داریم، ولی این تحقیق نشون میده که این ارتباطات وجود دارن.

این قضیه پیامدهای بیشتری هم برای بیماری‌های تخریب‌کننده عصبی مثل آلزایمر، که توشون آسیب مغزی جمع می‌شه، داره.

محقق‌ها این ایده رو مطرح می‌کنن که یه مرکز حافظه حیاتی به اسم «قشر آنتورینال» (entorhinal cortex) ممکنه به خاطر این تغییر شکل‌های مربوط به سن، تحت فشار قرار بگیره؛ و این همون منطقه‌ایه که معمولاً پروتئین‌های سمی مرتبط با آلزایمر شروع به جمع شدن می‌کنن.

مایکل یاسا، عصب‌شناس از UC Irvine، میگه: «این می‌تونه کمک کنه تا بفهمیم چرا قشر آنتورینال، نقطه شروع بیماری آلزایمره. اگه مغزی که داره پیر می‌شه، به تدریج طوری تغییر شکل بده که این ناحیه شکننده رو به یه مرز سفت و سخت فشار بده، ممکنه یه طوفان تمام‌عیار برای ریشه دواندن آسیب به وجود بیاره.»

«فهمیدن این فرآیند، یه راه کاملاً جدید برای فکر کردن به مکانیزم‌های بیماری آلزایمر و امکان تشخیص زودهنگام بهمون میده.»

اسکن‌های مغزی بیشتر و اندازه‌گیری‌های دقیق‌تر کمک می‌کنه تا این تحقیق بیشتر پیشرفت کنه. این تیم خیلی مشتاقه تا بفهمه چرا بعضی از نواحی مغز ممکنه با افزایش سن بزرگ بشن و این چه ارتباطی با شناخت داره.

نتیجه‌گیری: این یه مدرکه که نشون میده نه تنها حجم مغز تو سلامتی و پیری مهمه، بلکه شکل سه‌بعدی مغز هم مهمه؛ شکلی که از کلی مناطق مختلف تشکیل شده که همه‌شون با هم کار می‌کنن تا ذهن ما رو تیز و فعال نگه دارن.

یاسا میگه: «ما تازه داریم می‌فهمیم که هندسه مغز چطور بیماری رو شکل میده. ولی این تحقیق نشون میده که جواب‌ها ممکنه جلوی چشممون پنهان شده باشن؛ تو خود شکل مغز.»

لینک منبع